Người trồng vải xã Thanh Hà (Hải Phòng) tích lũy được nhiều kinh nghiệm chăm sóc cây đặc sản.
Lãnh đạo xã Thanh Hà cùng cán bộ khuyến nông và nông dân kiểm tra vườn vải.
Chắt chiu kinh nghiệm
Ngay từ sáng sớm, nông dân xã Thanh Hà đã cần mẫn ngoài cánh đồng vải. Những ngày đầu vụ, khi những chùm vải bắt đầu hình thành rõ nét, không khí tại các vườn vải ở Thanh Hà trở nên nhộn nhịp hơn. Nông dân tất bật kiểm tra từng tán cây, theo dõi sâu bệnh và điều chỉnh chế độ chăm sóc phù hợp với thời tiết.
Chị Quách Thị Phượng ở thôn 1, xã Thanh Hà, một hộ trồng vải lâu năm tại địa phương, chia sẻ: “Trồng vải tưởng đơn giản nhưng thực ra phải rất tinh ý. Chỉ cần sai một khâu như bón phân không đúng thời điểm hoặc cắt tỉa không hợp lý là ảnh hưởng ngay đến năng suất và chất lượng quả”.
Với chị Phượng, kinh nghiệm đầu tiên và quan trọng nhất là cắt tỉa cành sau thu hoạch. Đây là bước giúp cây “hồi sức”, tạo tán thông thoáng để đón ánh sáng. “Ngày xưa làm theo kinh nghiệm cha ông, chủ yếu nhìn cây mà đoán. Nay có thêm cán bộ kỹ thuật hướng dẫn, bà con hiểu rõ hơn từng giai đoạn sinh trưởng của cây, nên việc cắt tỉa cũng khoa học hơn”, chị Phượng nói.
Vải thiều là đặc sản nổi tiếng của quê hương Thanh Hà (ảnh tư liệu).
Một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng vải thiều là chế độ dinh dưỡng. Người trồng vải Thanh Hà không bón phân theo cảm tính mà đã hình thành quy trình chăm sóc khoa học.
Bà Cao Thị Thoa ở thôn 3, xã Thanh Hà cho biết sau khi thu hoạch xong, người dân bón phân hữu cơ để phục hồi cây. Đến giai đoạn trước ra hoa, bổ sung phân lân và kali để kích thích cây phân hóa mầm hoa. Khi đậu quả phải cân đối lượng đạm, nếu bón nhiều quá quả sẽ to nhưng nhạt. Người trồng vải sử dụng phân hữu cơ ngày càng nhiều vì giúp đất tơi xốp, giữ ẩm tốt, tạo ra sản phẩm sạch, đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Thời tiết là yếu tố khó lường nhất trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt với cây vải. Nếu mùa đông không đủ lạnh, cây vải sẽ khó phân hóa mầm hoa, khi đó cần áp dụng các biện pháp như khoanh vỏ, xiết nước để kích thích ra hoa. "Khoanh vỏ là kỹ thuật đòi hỏi sự chính xác. Nếu khoanh quá sâu hoặc sai thời điểm có thể làm cây suy kiệt. Tuy nhiên, khi thực hiện đúng, biện pháp này giúp cây tập trung dinh dưỡng để ra hoa", bà Thoa chia sẻ.
Những năm gần đây, người trồng vải Thanh Hà dần chuyển sang các biện pháp sinh học phòng trừ sâu bệnh cho cây vải, bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Các loại sâu bệnh thường gặp như sâu đục cuống, bọ xít, nấm bệnh… được kiểm soát bằng cách theo dõi sớm, xử lý kịp thời và sử dụng chế phẩm sinh học.
Một kinh nghiệm quan trọng khác được người trồng vải đúc rút là quản lý nước tưới hợp lý. Cây vải không chịu được úng nhưng cũng cần đủ ẩm để phát triển.
Nâng cao chất lượng vải thiều Thanh Hà
Người trồng vải Thanh Hà ngày nay quan tâm nhiều hơn đến yêu cầu của thị trường. Từ việc ghi chép nhật ký sản xuất, tuân thủ quy trình VietGAP đến việc tham gia các hợp tác xã, liên kết tiêu thụ.
Nhiều nhà vườn canh tác vải thiều theo mô hình sinh thái miệt vườn, phục vụ nhu cầu tham quan của du khách (ảnh tư liệu).
Ông Lê Văn Khoa, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Thanh Hà cho biết: “Chúng tôi thường xuyên phối hợp tổ chức tập huấn, hướng dẫn bà con áp dụng quy trình sản xuất an toàn. Kết nối với doanh nghiệp để tiêu thụ sản phẩm, nâng cao giá trị quả vải trước mùa thu hoạch”.
Xã Thanh Hà hiện có 940 ha trồng vải, chủ yếu vải thiều chính vụ. Giống vải thiều đặc sản được trồng nhiều nhất với khoảng gần 500 ha. Hơn 10 năm qua, vải thiều Thanh Hà được xuất khẩu sang các thị trường lớn như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Australia và các nước EU. Nhờ áp dụng đồng bộ quy trình sản xuất sạch, an toàn nên sản lượng vải trong vùng xuất khẩu được doanh nghiệp bao tiêu với giá cao hơn từ 20 - 25% so với giá thị trường.
Đến nay địa phương xây dựng 18 tổ sản xuất vải xuất khẩu với tổng diện tích hơn 250 ha, quy mô mỗi tổ từ 10 - 15 ha tập trung ở các thôn Hào Xá, Lại Xá, Thúy Lâm, Tráng Liệt… Các tổ sản xuất ứng dụng quy trình canh tác VietGAP, GlobalGAP để bảo đảm các tiêu chuẩn xuất khẩu. Chú trọng vệ sinh vườn vải, nguồn nước tưới, phòng trừ sâu bệnh. Các khâu sản xuất đều được ghi chép nhật ký đầy đủ, tạo thuận lợi cho việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Bà Vũ Thị Hảo, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Hà cho biết trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, việc nâng cao chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm tất yếu. Người trồng vải Thanh Hà đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững gắn với du lịch sinh thái. Việc tăng cường sử dụng phân hữu cơ, giảm thuốc bảo vệ thực vật, áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm… giúp nâng cao giá trị sản phẩm, thân thiện môi trường và sức khỏe người dân.
Theo MINH NGUYÊN Báo Hải Phòng